सर्व शाळाबाह्य मुलांचे सर्वेक्षण करा असे आदेश केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने सर्व राज्यांना दिले होते त्याअनुषंगाने महाराष्ट्र शासनाने शाळाबाह्य विद्यार्थ्यांचा शोध घेण्यासाठी मोहिम 23 फेब्रुवारी च्या शासन निर्णयानुसार निच्श्चित केली आहे.
शाळाबाह्य सर्वेक्षण प्रपत्र अ, ब, क, ड Excel sheet मध्ये डाउनलोड करा. Excel sheet मध्ये तुमचे नाव/ शाळेचे नाव Edit करता येईल. Touch to Download
शाळाबाह्य व स्थलांतरित बालकांचे सर्वेक्षण करणेबाबत परिपत्रक
शाळाबाह्य, अनियमित व स्थलांतरीत बालकांना शिक्षणाच्या प्रवाहात दाखल करून त्यांचे शिक्षण अबाधित राखण्यासाठी दि.१५ ते ३० जुलै २०२६ या कालावधीमध्ये सर्वेक्षण मोहिम राबविणेबाबत सूचना प्राप्त आहेत. या अनुषंगाने आपल्या कार्यक्षेत्रात शाळाबाह्य, अनियमित व स्थलांतरीत मुलांना शाळेच्या प्रवाहात दाखल करून त्यांचे शिक्षण अबाधित राखण्यासाठी संदर्भिय परिपत्रकातील सूचनांप्रमाणे कार्यवाही करणेत यावी. महसूल, ग्रामविकास, नगरविकास, सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य, महिला व बालविकास, कामगार विभाग, आदिवासी विकास, अल्पसंख्यांक विकास विभाग आणि सार्वजनिक आरोग्य व गृह विभाग या विभागातील अधिकाऱ्यांच्या सहभागाने ही मोहिम राबविणेत यावी. दाखलपात्र विद्यार्थ्यांचा शोध घेऊन त्यांना शाळेत प्रवेशित करणे, त्यांचे गुणवत्तापूर्ण शिक्षण सुरु ठेवणे व बालकांची गळती शुन्यावर आणणे हा या सर्वेक्षणाचा प्रमुख उद्देश आहे.
शाळाबाहा बालकांच्या नोंदी घरोघरी, बसस्थानक, रेल्वेस्थानक, सार्वजनिक ठिकाणे, बाजारतळ, वीटभट्ट्या, दगडखाणी, साखर कारखाने, बालमजूर तसेच स्थलांतरीत कुटुंबातून करण्यात याव्यात, सर्व खेडी, गावे, वस्त्या, बाल गृह/निरीक्षणगृह/विशेष दत्तक संस्था अशा सर्व ठिकाणच्या बालकांची माहिती घेण्यात यावी. यापुढे एकही शाळाबाह्य, स्थलांतरीत बालक शिक्षणापासून वंचित राहणार नाही याची दक्षता घ्यावी.
सदर सर्वेक्षणाच्या प्रमावी अंमलबजावणीकरिता तालुका ते गाव स्तरापर्यंत विविध समित्या गठीत करून त्यांच्या बैठका घेणे, सर्वेक्षणाबाबत व्यापक जनप्रबोधन करणे, शाळाबाह्य मुलांचा शोध घेणेकरिता कर्मचारी नियुक्ती करणे व त्यांचे प्रशिक्षण घेणे याबाबतची कार्यवाही विहित वेळेत करावी. गावस्तरावरील सर्वेक्षणाचे संनियंत्रण त्या गावातील प्राथमिक/माध्यमिक शाळेतील सेवाज्येष्ठ मुख्याध्यापक यांनी करावयाचे असून गावातील सर्व व्यवस्थापनाच्या सर्व माध्यमाच्या शाळांमधील प्राथमिक, माध्यमिक शिक्षक, अंगणवाडी सेविका/मदतनीस यांच्याकडे कुंटुंबे वाटून देवून दि.१५ ते ३० जुलै २०२६ या कालावधीत सर्वेक्षण पूर्ण करणेत यावे. सर्वेक्षणाची वस्तुनिष्ठ व विहीत प्रपत्रांतील माहिती या कार्यालयास दि.०३ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत स्वाक्षरीनिशी या कार्यालयास सादर करावी. तसेच या कार्यालयाकडून पाठविण्यात येणाऱ्या लिंकवर Unicode Font मध्ये माहिती अचूक भरावी.
शाळाबाह्य सर्वेक्षण प्रपत्र अ, ब, क, ड Excel sheet मध्ये डाउनलोड करा. Excel sheet मध्ये तुमचे नाव/ शाळेचे नाव Edit करता येईल. Touch to Download
शाळाबाह्य व स्थलांतरित बालकांचे सर्वेक्षण करणेबाबत परिपत्रक डाउनलोड करा. Click Here
कोरोना संकटामुळे शाळा बंद राहिल्याने विद्यार्थ्यांचे झालेले नुकसान भरून काढण्यासाठी तसेच विद्यार्थ्यांची शाळेतून गळती रोखण्यासाठी उपाययोजनांची शिफारसही मंत्रालयाने केली आहे. कोरोना संकटामुळे स्थलांतरित झालेल्या विद्यार्थ्यांचा शोध, त्यांचा शाळाप्रवेश आणि नियमित शिक्षण हा प्रमुख उद्देश आहे. 'शाळाबाह्य मुलांवर करोनासंकटाचा झालेला परिणाम कमी करण्यासाठी प्रत्येक राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशाने योग्य धोरणाची आखणी करण्याची गरज आहे. जेणेकरून विद्यार्थ्यांची गळती रोखणे, शाळा प्रवेश वाढविणे, अभ्यासाचे नुकसान भरून काढणे, सर्वांना समान संधी उपलब्ध करून देणे शक्य होईल,' असे मत मंत्रालयातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केले.
वाचा - शाळाबाह्य मुलांच्या मदतीला बालरक्षक
शाळाबाह्य मुले (out of school children) शोधून त्यांना शाळेच्या पटावर आणण्यासाठी घरोघरी जाऊन सर्वेक्षण करण्याचे आदेश शिक्षण मंत्रालयाने राज्यांना दिले आहेत. त्याअनुषंगाने कोरोना साथरोगाचा शिक्षणावर झालेला परिणाम कमी करण्याच्या दृष्टीने महाराष्ट्र शासनाने व्यापक मोहिम हाती घेतली आहे.
शासन निर्णय Download करा.शाळाबाह्य, स्थलांतरित मुलांचा शोध घेण्याबाबतचा 23 फेब्रुवारी 2021 चा शासन निर्णय डाउनलोड करण्यासाठी येथे टच करा.
💥 15 जुलै पासून सर्वेक्षण सुरु...
सर्वेक्षणाची जबाबदारी
📌 ३ ते ६ वयोगट - अंगणवाडी सेविका / मदतनीस
📌 ६ ते १८ वयोगट - प्राथमिक, माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षक
शोध मोहीमेची कार्यपद्धती
जिल्हास्तर ते वाडी, वस्ती/वार्ड स्तरावरील सविस्तर नियोजन पहा.
शाळाबाह्य मुलांच्या सर्वेक्षणाबाबत अधिक माहितीसाठी शासन निर्णय डाउनलोड करा.
शोध मोहिमेबाबत व्यापक जनप्रबोधन
मंत्रालयाने केलेल्या शिफारशी
- क्लासरूम ऑन व्हील्स; तसेच गावस्तरावर छोटे गट करून वर्ग भरविण्याचा पर्याय पडताळावा.
- ऑनलाइन आणि डिजिटल माध्यमे अधिकाधिक विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविणे.
- टीव्ही आणि रेडिओचा शिक्षणासाठी वापर करून शैक्षणिक नुकसान भरून काढणे.
- पाठ्यपुस्तके, गणवेश आणि माध्यान्ह भोजन वेळेत आणि सहजपणे उपलब्ध करणे
- शाळा सुरू झाल्यावर ही मुले वातावरणाशी जुळवून घेतील, याकडे लक्ष देणे.



0 Comments