पाठ्यपुस्तकातून लिंगभेद हद्दपार,'बालभारती'चा निर्णय. स्त्री आणि पुरुष एकत्रित भाजी चिरतानाचे चित्र प्रकाशित

म. टा. प्रतिनिधी, पुणे
आई स्वयंपाकघरात काम करीत आहे, तर वडिल बैठकीच्या खोलीत वर्तमानपत्र वाचत असल्याचे चित्र महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती आणि अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ (बालभारती) आपल्या पाठ्यपुस्तकांमधून अनेक पिढ्यांपुढे उभे केले. मात्र, आता याच बालभारतीने लिंगभेदाला बाजुला सारत स्त्री-पुरुष समानतेला केंद्रस्थानी ठेऊन नव्या पाठ्यपुस्तकांची आखणी केली आहे. समाजव्यवस्थेचा अभ्यास करीत स्त्रियाही सेवा क्षेत्राममध्ये पुरुषांची कामे यशस्वीपणे करत असल्याची मांडणी इयत्ता दुसरीच्या नव्या पुस्तकात केली आहे.
स्त्रिया घरकाम करतात आणि पुरुष नोकरी करतात, हे यापूर्वीच्या पाठ्यपुस्तकांमधून उभे केलेले चित्र बालभारतीला मोडून काढायचे होते. त्यामुळे त्यांनी पाठ्यपुस्तकांमधून बदल करण्याला सुरुवात केली आहे. साधारण २००६ सालच्या मराठी माध्यमांच्या इयत्ता पहिलीच्या इंग्रजीच्या पुस्तकात साडी नेसलेली आई स्वयंपाकघरात भाजी चिरत असून, मुलांकडे लक्ष ठेवत असल्याचे चित्र छायाचित्रांद्वारे उभे करण्यात आले होते. या छायाचित्रातच एक माणूस कारखान्याजवळ उभा असून, तो कारखान्यात नोकरी करीत असल्याचे दाखविण्यात आले आहे. यासोबतच मुली सर्व प्रकारची कामे करू शकत नाही, असे आई मुलीला सांगत असल्याचे संवाद प्रकाशित करण्यात आले होते. मात्र, २०१९ सालामध्ये इयत्ता दुसरीच्या नव्या अभ्यासक्रमाच्या पाठ्यपुस्तकांमधून स्त्री-पुरुष समानतेचा संदेश देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. इयत्ता दुसरीच्या पुस्तकात महिलांच्या सबलीकरणावर भर दिला आहे. पानक्रमांक २० वर स्त्री आणि पुरुष एकत्रित भाजी चिरत असल्याचे छायाचित्र प्रकाशित करण्यात आले आहे, तर एका छायाचित्रात महिला डॉक्टर पुरुष रुग्णाची तपासणी करीत आहे. याच छायाचित्रात महिला वाहतूक पोलिस वाहतुकीचे नियमन करीत असल्याचे दाखवण्यात आले आहे. दरम्यान, या नव्या बदलांचे शिक्षकांकडून स्वागत करण्यात आले आहे.
स्त्री आणि पुरुष समान असून, ते दोघेही समान काम करू शकतात, असा संदेश आम्हाला मुलांना द्यायचा होता. नव्या पाठ्यपुस्तकांची निर्मिती करतांना आजुबाजूच्या घटनांचा समावेश करण्यासोबतच समाजव्यवस्थेत होणाऱ्या नव्या बदलांची माहिती मुलांना देण्याचा प्रयत्न केला आहे.
- डॉ. सुनील मगर, संचालक, बालभारती