Census 2027 | जनगणना 2027 नवीन अपडेट | janganana 2027 New Update - पहिला टप्पा - घरांची जनगणना - 16 मे ते 14 जून, 2026 , दुसरा टप्पा : लोकसंख्या गणना

Census 2027 | जनगणना 2027 नवीन अपडेट | janganana 2027 New Update - पहिला टप्पा - घरांची जनगणना - 16 मे ते 14 जून, 2026 , दुसरा टप्पा : लोकसंख्या गणना - फेब्रुवारी 2027

January 08, 2026

भारताची जनगणना दोन टप्प्यांत केली जाईल : (i) घरांची यादी आणि गृहनिर्माण जनगणना - 16 मे ते 14 जून, 2026 आणि (ii) लोकसंख्या गणना (PE) - फेब्रुवारी 2027. जनगणना अधिसूचना केंद्र शासन | महाराष्ट्र शासन

जनगणना 2026-27 (Census 2026-27) ही भारताची आगामी जनगणना असून, तिचा पहिला टप्पा 01 एप्रिल 2026 पासून सुरू होणार आहे आणि ही जनगणना पूर्णपणे डिजिटल स्वरूपात असेल, ज्यात मोबाईल ॲप्स आणि ऑनलाइन पोर्टलचा वापर केला जाईल; तर, जातनिहाय जनगणनेचा टप्पा 1 मार्च 2027 ला सुरू होईल, असे केंद्र सरकारने जाहीर केले आहे. बुधवारी 7 जानेवारी 2026 रोजी जनगणना आयुक्त कार्यालयाने ही माहिती जारी केली आहे.

जनगणनेचे मुख्य मुद्दे:

सुरुवात: पहिला टप्पा 1 एप्रिल 2026 पासून सुरू होईल, तर जातनिहाय जनगणना 1 मार्च 2027 पासून सुरू होईल.

स्वरूप: ही देशातील पहिली पूर्णपणे डिजिटल जनगणना असेल, ज्यात घरगुती माहिती मोबाईल ॲप आणि ऑनलाइन पोर्टलद्वारे गोळा केली जाईल.

जातगणना: 1931 नंतर प्रथमच या जनगणनेत जातनिहाय गणनेचा समावेश केला जाईल.

उद्देश: जनगणना कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांमार्फत हे काम पार पडेल, ज्यामुळे लोकसंख्येची अचूक माहिती मिळेल.

जनगणनेचा पहिला टप्पा : घरांची मोजणी

हाऊसलिस्टिंग ऑपरेशन्स ड्राइव्ह प्रत्येक राज्यात 30 दिवसांच्या कालावधीसाठी चालेल. प्रत्येक राज्य त्याच्या तारखांची स्वतंत्रपणे घोषणा करेल. याशिवाय मतमोजणी सुरू होण्याच्या केवळ 15 दिवस आधी घरोघरी जाऊन स्वयंगणनेचा पर्यायही लोकांना मिळणार आहे. म्हणजेच लोक स्वतः ऑनलाइन फॉर्म भरून आपल्या घराची माहिती देऊ शकतील.

घराच्या मोजणीत काय विचारले जाईल?

या टप्प्यात घरांशी संबंधित माहिती गोळा केली जाईल. गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या ट्रायल रनमध्ये 35 प्रश्न विचारण्यात आले होते. यामध्ये घराचे छप्पर आणि फरशी कशापासून बनलेले आहे, घरातील भौतिक सुविधा कोणत्या आहेत, घराचे क्षेत्र किती, कुटुंबाचा मुख्य आहार कोणता आहे, पिण्याच्या पाण्याचा आणि स्वयंपाकाच्या इंधनाचा स्रोत काय आहे, घरात विवाहित जोडप्यांची संख्या किती आहे, अशा प्रश्नांचा समावेश होता. असे मानले जाते की, प्रत्यक्ष गणनेतही असेच प्रश्न असतील.

जनगणना तयारी आणि पुढील स्टेप्स

जनगणना 2027 पूर्णपणे डिजिटल प्रक्रिया म्हणून आयोजित केली जाईल. यासाठी सरकारने अँड्रॉइड आणि आयओएस प्लॅटफॉर्मवर आधारित मोबाइल अ‍ॅप्स विकसित केले आहेत, ज्याद्वारे माहिती थेट डिजिटल स्वरूपात रेकॉर्ड केली जाईल. याव्यतिरिक्त, संपूर्ण जनगणना प्रक्रियेच्या रिअल-टाइम मॉनिटरिंग आणि व्यवस्थापनासाठी सेन्सेस मॅनेजमेंट अँड मॉनिटरिंग सिस्टम (CMMS) नावाचे एक केंद्रीय पोर्टल देखील तयार केले गेले आहे. उत्तम नियोजन आणि अंमलबजावणीसाठी अधिकाऱ्यांना हाऊस-लिस्टिंग ब्लॉक क्रिएटर वेब मॅप अ‍ॅपची सुविधाही प्रदान केली जाईल.

या कामासाठी प्रगणक, पर्यवेक्षक आणि प्रशिक्षकांसह सुमारे 30 लाख कर्मचारी तैनात केले जातील. या सर्वांना त्यांच्या नियमित कामाव्यतिरिक्त या अतिरिक्त जबाबदारीसाठी मानधन दिले जाईल. जनगणनेचा दुसरा आणि मुख्य टप्पा, ज्यामध्ये लोकसंख्या मोजली जाते, फेब्रुवारी 2027 मध्ये आयोजित केली जाईल. या दुसऱ्या टप्प्यात जातीची आकडेवारी गोळा केली जाणार आहे.